Düşünce Denizi

Bektaşi Nefesleri

Nefesler, Bektaşi sofralarının vazgeçilmezlerindendir. Türk edebiyat tarihimizde önemli bir yer tutan Bektaşi edebiyatının başyapıtları arasında Bektaşi şiirleri ve tabii Bektaşi şairler gelir. Eski Türk geleneklerinin bir devamı şeklinde, meramını, duygusunu, yaşantısındaki izleri, haberleri ve felsefesini dizeler ile anlatır Bektaşi. Bu dizeler şiir şeklinde okunursa bunlara “Nutuk” denir. Hatta, Bektaşilerin yolda ilerleyerek eğitmen ‘Baba’ sıfatını alabilmeleri, daha doğrusu hak eder hale gelmeleri onların şiir yazabilmeye başlamalarıyla ölçülür. Bu nedenle, birisi “Babalığa” yükseltildiğinde, ona iyi dilekleri sunma şekillerinden biri “tez zamanda nutkun açılsın” demekle gerçekleştirilir. Nutku açılan Baba artık dizeleri sıralamaya başlar ve o zengin Bektaşi edebiyatına kendisi de katkıda bulunma aşamasına gelir. Her ne kadar eğitmenler Baba olarak anılsa da, burada gerçekte cins ayırımı olduğunu söyleyen hiçbir kayıt yoktur. Tam aksine Bektaşiliğin cins ayırımı yapmadığına sık sık değinilir. Ancak, içinde yaşadıkları topluma (ataerkil bir toplumda yaşadığmızı hatırlatmak isterim) uymak adına bu görevleri yani Babalık görevini yerine getiren kadın talip olmamıştır. İşlevsel olarak ise, bu görevin birçok aşamasını üstlendiklerini görebiliriz. Örneğin biçok Bektaşi kadın şair vardır.

Tekrar nefes konusuna dönersek, nutuk beste ile söylendiği zaman, bunun adı “Nefes” olur. Bektaşilerin eğitim yeri olan sohbet sofralarında genellikle babanın ele aldığı ana konuların bitiminde, sıra nefeslere gelir. Nefesler Bektaşi felsefesini işledikleri için eğitici ve hatırlatıcıdırlar.

Şimdi sizlere çok sevdiğim Bektaşi nefeslerinden bazı örnekler vereceğim. Zaman zaman vakit buldukçü bu örnekleri çoğaltmaya çalışacağım.

Rıza Tevfik’ten:

Gel derviş, beri gel, yabana gitme.
Her ne aryorsan inan sendedir.
Nefsine beyhude eziyet etme!
Kabeyse maksudun rahman seddedir.

Çöllerde dolasıp seraba bakma!
Allah Allah, deyip sehaba bakma!
Talib-i Hak isen kitaba bakma!
Okumak bilirsen Kur’an sendedir.

İlminle bir kılı kırka yararsın-
Etrafına bakıp kimi ararın,
Gördüğün rüyada sade sen varsın,
Bu Tehi kubbeyi kuran sendedir.

Kılı kırk yarmaya irfandır deme!
O’na yahşi, buna yamandır deme!
Şuna gerçek, buna yalandır deme!
Birinin aslı yok, yalan sendedir.

Ayrı mana verme küfr ile dine,
Varıp gelme şaşkın, şekk-ü yakine,
Arifsen agah ol sırr-ı mübine
Vesvesen küfürdür, iman sendedir.

Bir gönül şehrine dolaş bir kere
Kıyas et ne imiş güneşle zerre,
Yalnız sen kadirsin hayr ile şerre
Şerre mail isen şeytan sendedir.

Cilve etsin dersen kemaliyle Hak,
Çıkıp benliğinden bir kendine bak
Enel Hak sözünü dilinden bırak,
Lafa kulak verme irfan sendedir.

Nefsini evvela çıkar aradan,
Bir renge boyanma aktan karadan
Gönlünde berk vurur nuru yaradan
Zulmette dolaşma, yezdan sendedir.

İşittim babasız bir oğulmuşsun,
Hem cennette doğmuş, hem kovulmuşsun,
Hem kesret istemiş, hem boğulmuşsun.
Allah’ın suçu ne? İsyan sendedir.

Gayriden arayıp derdine çare,
Ne varlık verirsin mur ile mare!
Cennetten çıktınsa behey avare!
Havvayı aldatan yılan sendedir.

Şanın pek alidir ne var pest isen,
Her şeye taparsın putperest isen,
Bade-i aşk ile eğer mest isen
Kendine gel aşık, canan sendedir.

Cahil mezahire Hak diye bakar,
Her köşe başında bir kandil yakar
Bu seyl-i havadis durmayıp akar,
İlelebet baki kalan sendedir.

Menbaı sendedir feyz-i hayatın,
Gelip giden canlar hep nefehatın-
Hayrette boğulma, bu kainatın
Hepsi bir katradır, umman sendedir.

Her şeyin varlığı senin özündür
Kendini çok gören senin gözündür
Bu mülke hükmeden senin sözündür
Kalıbın kürsüdür, sultan sendedir.

Hey RIZA, takat yok Hakk’ı inkara,
Sen mahrem imişsin didar-ı yara,
Şimdi agah oldun sırr-ı esrara
Alemi yaradan vicdan sendedir.

Reklamlar

8 Kasım 2006 - Posted by | Bektaşilik ve Alevilik, Nefesler, Tasavvuf

2 Yorum »

  1. Ne kadar güzel! Neylerse güzel eyleyen SULTAN sevgisiyle şad eyleye tüm dert ehlini! Sizin de elinize sağlık bu nurlu özdeyişleri buraya aldığınız için! Eyvallah!

    Yorum tarafından can | 2 Aralık 2006 | Cevapla

  2. cok güzel ve örnek
    verici olmus
    begendim
    teşekkür ederim..

    Yorum tarafından ali | 12 Aralık 2006 | Cevapla


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: